© Łukasz Gibowski. Artykuł udostępniony na licencji CC BY-SA 4.0
Współczesne przemiany technologiczne mają duży wpływ na funkcjonowanie systemu finansowego, w tym sposób świadczenia i odbioru usług. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera dążenie do zapewnienia szerokiego i równego dostępu do podstawowych instrumentów finansowych. Celem badania omawianego w artykule jest rozpoznanie i ocena znaczenia sektora technologii finansowych (FinTech) w procesie inkluzji finansowej w krajach Unii Europejskiej. Określono poziom potencjału inkluzji finansowej w krajach UE w latach 2020–2024 oraz zbadano, czy istnieje zależność pomiędzy nim a stopniem rozwoju sektora FinTech. Badanie oparto na krytycznym przeglądzie literatury i wybranych metodach statystycznych. Dane uzyskano z baz Eurostatu i portalu Crunchbase. Wskaźnik potencjału inkluzji finansowej w krajach UE opracowano z wykorzystaniem trzech metod porządkowania liniowego i różnych wariantów wag zmiennych. Uzyskano pięć rankingów, z których do dalszych badań został wybrany – na podstawie wskaźnika podobieństwa rankingów – jeden. Ostateczny ranking krajów pod względem poziomu potencjału inkluzji finansowej skonstruowano z wykorzystaniem metody EDAS, a wagi poszczególnych zmiennych zostały określone za pomocą metody entropii Shannona. Badanie nie potwierdziło istnienia jednoznacznej zależności pomiędzy stopniem rozwoju sektora FinTech a poziomem potencjału inkluzji finansowej w krajach UE w ujęciu ilościowym. Uzyskane wyniki sugerują, że relacje pomiędzy sektorem FinTech a zjawiskiem inkluzji finansowej mogą być w znacznym stopniu uwarunkowane czynnikami specyficznymi dla poszczególnych krajów.
inkluzja finansowa, technologie finansowe, FinTech, metoda EDAS, metoda entropii Shannona
C19, C38, C69, G20, O39
Bąk, A. (2016). Porządkowanie liniowe obiektów metodą Hellwiga i TOPSIS – analiza porównawcza. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Research Papers of Wrocław University of Economics, (426), 22–31. http://dx.doi.org/10.15611/pn.2016.426.02.
Buko, J. (2017). Znaczenie cyfryzacji dla inkluzji finansowej na przykładzie Polski. Ekonomiczne Problemy Usług, (126/2), 15–25. https://doi.org/10.18276/epu.2017.126/2-02.
Butor-Keler, A. (2019). Nowe zagrożenia dla konsumentów wynikające z rozwoju FinTech. Studia Ekonomiczne, (379), 31–45. http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-e7253fb0-a757-4c8c-ae54-2d7211040d9c.
Cichowicz, E. (2015). Wykorzystanie nowoczesnych technologii przez instytucje finansowe w procesie przeciwdziałania wykluczeniu finansowemu. Annales. Etyka w życiu gospodarczym, 19(1), 71–82. http://dx.doi.org/10.18778/1899-2226.19.1.05.
Demir, A., Pesqué-Cela, V., Altunbas, Y., Murinde, V. (2022). Fintech, financial inclusion and income inequality: a quantile regression approach. The European Journal of Finance, 28(1), 86–107. https://doi.org/10.1080/1351847X.2020.1772335.
Demirgüç-Kunt, A., Klapper, L., Singer, D., Ansar, S., Hess, J. R. (2018). The Global Findex Database 2017: Measuring Financial Inclusion and the Fintech Revolution. World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/332881525873182837.
Dorfleitner, G., Hornuf, L., Schmitt, M., Weber, M. (2017). FinTech in Germany. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-54666-7.
Drożdż, J. (2024). Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej przemysłu spożywczego z wykorzystaniem metody TOPSIS. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 69(11), 36–53. https://doi.org/10.59139/ws.2024.11.3.
Ersoy, Y. (2021). Performance Evaluation of Airports During the COVID-19 Pandemic. Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, (4), 23–53. https://doi.org/10.33119/GN/143335.
European Commission. (2008). Financial Services Provision and Prevention of Financial Exclusion. https://www.bristol.ac.uk/media-library/sites/geography/migrated/documents/pfrc0806.pdf.
Folwarski, M. (2019). Sektor FinTech na europejskim rynku usług bankowych. Wyzwania konkurencyjne i regulacyjne. Wydawnictwo Poltext.
Folwarski, M. (2021). Innowacje cyfrowe w bankowości a włączenie cyfrowe i finansowe społeczeństwa. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gibowski, Ł. (2025). Assessment of the Conditions for the Development of the Financial Technology (FinTech) Sector in Selected Countries in 2021. E-mentor, (2), 59–67. https://www.doi.org/10.15219/em109.1702.
Ha, D., Le, P., Nguyen, D. K. (2025). Financial inclusion and fintech: a state-of-the-art systematic literature review. Financial Innovation, 11(1), 1–42. https://doi.org/10.1186/s40854-024-00741-0.
Hasan, M., Le, T., Hoque, A. (2021). How does financial literacy impact on inclusive finance?. Financial Innovation, 7(40), 1–23. https://doi.org/10.1186/s40854-021-00259-9.
Hellwig, Z. (1968). Zastosowanie metody taksonomicznej do typologicznego podziału krajów ze względu na poziom ich rozwoju i strukturę wykwalifikowanych kadr. Przegląd Statystyczny, 15(4), 307–327.
Hwang, C. L., Yoon, K. (1981). Multiple Attribute Decision Making. Methods and Applications. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9.
Jędrzejka, D. (2020). Fintech a ograniczanie wykluczenia finansowego. W: J. Dziedzic (red.), Przedsiębiorstwa i instytucje publiczne – zarządzanie, zasoby i kapitał (s. 149–164). Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk. https://piz.san.edu.pl/docs/e-XXI-4.pdf.
Kacprzak, D. (2018). Metoda SAW z przedziałowymi danymi i wagami uzyskanymi za pomocą przedziałowej entropii Shannona. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (348), 144–155. https://www.ue.katowice.pl/fileadmin/user_upload/wydawnictwo/SE_Artyku%C5%82y_341_360/SE_348/10.pdf.
Kata, R., Walenia, A., Pyrkosz, D. S. (2015). Financial Exclusion of the Rural Population in Poland. Journal of Agribusiness and Rural Development, (4), 705–715. https://doi.org/10.17306/JARD.2015.74.
Keshavarz Ghorabaee, M., Zavadskas, E. K., Olfat, L., Turskis, Z. (2015). Multi-Criteria Inventory Classification Using a New Method of Evaluation Based on Distance from Average Solution (EDAS). Informatica, 26(3), 435–451. http://dx.doi.org/10.15388/Informatica.2015.57.
Kiczek, M. (2015). Ocena rozwoju gmin województwa podkarpackiego (z wykorzystaniem metody Hellwiga). Modern Management Review, 22(3), 87–100. http://dx.doi.org/10.7862/rz.2015.mmr.37.
Kisielińska, J. (2016). Ranking państw UE ze względu na potencjalne możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na produkty rolnicze z wykorzystaniem metod porządkowania liniowego. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 16(3), 142–152. https://doi.org/10.22630/PRS.2016.16.3.70.
Kou, G., Lu, Y. (2025). FinTech: a literature review of emerging financial technologies and applications. Financial Innovation, 11(1), 1–34. https://doi.org/10.1186/s40854-024-00668-6.
Latosińska, J., Miłek, D., Gibowski, Ł. (2024). Global Conditions and Changes in the Level of Renewable Energy Sources. Energies, 17(11), 1–20. https://doi.org/10.3390/en17112553.
Mhlanga, D. (2024). The role of big data in financial technology toward financial inclusion. Frontiers in Big Data, 7, 1–13. https://doi.org/10.3389/fdata.2024.1184444.
Miłek, D. (2018). Zróżnicowanie rozwoju społeczno-gospodarczego powiatów województwa świętokrzyskiego. Wiadomości Statystyczne, 63(6), 39–56. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0673.
Mishra, D., Kandpal, V., Agarwal, N., Srivastava, B. (2024). Financial Inclusion and Its Ripple Effects on Socio-Economic Development: A Comprehensive Review. Journal of Risk and Financial Management, 17(3), 1–20. https://doi.org/10.3390/jrfm17030105.
Młodak, A. (2006). Analiza taksonomiczna w statystyce regionalnej. Wydawnictwo Difin.
Mroczyński-Szmaj, Ł. (2024). FinTech a InsurTech, LendTech i BigTech. W: K. Szpyt (red.), FinTech. Nowe technologie w sektorze bankowym (s. 421–429). Wydawnictwo C. H. Beck.
Myszczyszyn, P. (2025). Rola przepisów odnoszących się do przeciwdziałania praniu pieniędzy w inkluzji finansowej na rynku usług płatniczych. Studia Administracyjne, (1), 31–45. https://doi.org/10.18276/sa.2025.21-03.
Nazuri, S. N. S., Mohamed, I. S., Daud, N. M. (2025). Survival determinants of Fintech firms in Malaysia – moderating role of Fintech experience. Technological Forecasting and Social Change, 211. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123922.
Nowakowski, M. (2020). FinTech. Technologia, finanse, regulacje. Praktyczny przewodnik dla sektora innowacji finansowych. Wolters Kluwer Polska.
Seroka, A. (2021). Rozwój sektora FinTech w polskiej bankowości. Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo, (19/I), 65–87. http://dx.doi.org/10.23830/19/I/2021/6587.
Solarz, M. (2010). Wykluczenie finansowe – zarys problematyki. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, (127), 150–162. http://fbc.pionier.net.pl/id/oai:dbc.wroc.pl:120726.
Stec, A. (2015). Zastosowanie metody Hellwiga do określenia atrakcyjności turystycznej gmin na przykładzie województwa podkarpackiego. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, 16(4), 117–126. https://qme.sggw.edu.pl/article/view/3814.
Stoeckli, E., Dremel, C., Uebernickel, F. (2018). Exploring characteristics and transformational capabilities of InsurTech innovations to understand insurance value creation in a digital world. Electronic Markets, 28(3), 287–305. https://doi.org/10.1007/s12525-018-0304-7.
Strahl, D. (red.). (2006). Metody oceny rozwoju regionalnego. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. O. Langego we Wrocławiu.
Sztorc, M. (2023). Sektor dużych przedsiębiorstw w gospodarce cyfrowej i postcyfrowej. Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej.
Szymańska, M. K. (2021). Wykluczenie cyfrowe w dostępie do usług bankowych i medycznych. W: M. Kaleta, M. Laska, D. Żuchowska (red.), Współczesne uwarunkowania i dylematy polityki gospodarczej (s. 344–374). Wydawnictwo Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. https://www.wydawnictwo.aksim.edu.pl/wp-content/uploads/2021/12/e-book_polityka-gospodarcza_gotowe.pdf.
Wudkowski, J. (2022). Proces włączenia finansowego w krajach najsłabiej rozwiniętych – szanse i zagrożenia dla rozwoju społeczno-gospodarczego. W: J. Górka, M. Żemigała (red.), FinTech Miscellanea (s. 93–116). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.7172/978-83-235-5939-9.swwz.13.5.
Yazdani, M., Torkayesh, A. E., Santibanez-Gonzalez, E., Otaghsara, S. K. (2020). Evaluation of renewable energy resources using integrated Shannon Entropy – EDAS model. Sustainable Operations and Computers, 1, 35–42. https://doi.org/10.1016/j.susoc.2020.12.002.
Zalewski, W. (2012). Zastosowanie metody TOPSIS do oceny kondycji finansowej spółek dystrybucyjnych energii elektrycznej. Ekonomia i Zarządzanie, 4(4), 137–145. https://pbc.biaman.pl/Content/24714/Ekonomia%20i%20Zarz%C4%85dzanie%204(4)2012.pdf.
Zeliaś, A. (red.). (2002). Taksonomiczna analiza przestrzennego zróżnicowania poziomu życia w Polsce w ujęciu dynamicznym. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
